INFORMACJE O KORONIE / COVID-19: Możesz znaleźć wszystkie ważne informacje na ten temat W TYM MIEJSCU

Historia wyspy Bornholm Początki osadnictwa


Bornholm zamieszkany jest od czasów prehistorycznych (najstarsze dowody osadnictwa ludzi są datowane na lata 9000–8000 p.n.e.). W tym czasie Bornholm miał połączenie lądowe z terenami dzisiejszej Polski i Niemiec, od których oddzielił się między latami 6800–4500 p.n.e.
Około 3500 r. p.n.e. istniał w pobliżu dzisiejszego Aakirkeby obóz warowny, dowodem czego są umocnienia i wały ziemne, które dotrwały do czasów współczesnych. Z tych czasów datują się także pierwsze ślady rolnictwa na wyspie.
Z XIII – IX w. p.n.e. pochodzą liczne ryty naskalne w Madsebakke oraz liczne kamienie kultowe menhiry.


Średniowiecze

W V – VI w. n.e. wyspę zamieszkiwało germańskie plemię Burgundów, natomiast później osiedlili się na niej Wikingowie. Z tych czasów (890 r.) pochodzą najwcześniejsze wzmianki o Bornholmie, który był wtedy nazywany Burgundarholm.
Okres IX – XII w. był czasem walk o wyspę pomiędzy germańskimi Danami i słowiańskimi Wendami. Z tego czasu datują się charakterystyczne dla Bornholmu rotundowe kościoły obronne (do dzisiaj zachowały się cztery z nich - w Nyker, Olsker, Nylars i Østerlars. W 1149 r. znaczna część Bornholmu dostała się pod władanie arcybiskupstwa z Lund i od tego czasu wyspa stała się terenem zbrojnej rywalizacji pomiędzy namiestnikami duńskiej władzy królewskiej a przedstawicielami arcybiskupstwa z Lund. Siedzibą władz kościelnych był zamek Hammershus na północy wyspy (jej budowę rozpoczęto ok. 1250 r.), a ostoją władz królewskich była stara warownia Lilleborg (rozbudowana w 1150 r.), znajdująca się w centralnej części wyspy na terenie obecnego lasu Almindingen. W wyniku toczonych walk Lilleborg został zniszczony.

Czasy nowożytne

W XIV i XV w. faktyczną władzę nad wyspą sprawowali kupcy z Lubeki, którzy przejęli zwierzchnictwo nad nią w 1525 r.
W 1578 r. król duński Fryderyk II odzyskał władzę nad wyspą. W 1645 r. w czasie walk o panowanie na Morzu Bałtyckim pomiędzy Danią i Szwecją, Bornholm został przejściowo opanowany przez Szwedów.
Jednak w tym samym roku na Bornholmie wybuchło powstanie przeciwko panowaniu szwedzkiemu, którego przywódcami byli m.in. Jens Pedersen Kofoed (1628-1691), Paul Anker i Willum Clausen. Powstańcy odnieśli zwycięstwo, zabijając m.in. szwedzkiego komendanta wyspy Printzenskölda (1615-1658) i wypędzając wojska szwedzkie. Powstanie zakończone zostało traktatem pokojowym w Kopenhadze z 1660 r., i przekazaniem wyspy Koronie Duńskiej, a na mieszkańców spłynęło sporo przywilejów królewskich. M.in. wyspiarze uzyskali przywilej produkcji alkoholu, utworzono też istniejące do dziś obok regularnej armii oddziały Obrony Bornholmskiej, złożone wyłącznie z mieszkańców wyspy.
W XVII w. rozpoczęto wydobywanie surowców skalnych i węgla. Zyski ze sprzedaży tych towarów oraz z rybołówstwa były początkiem rozwoju gospodarczego wyspy, przerywanego epidemiami i wojnami napoleońskimi.
Kolejni królowie duńscy umacniali Bornholm pod względem militarnym – stanowił on ważną bazę morską dla Danii. Król Chrystian V rozpoczął w 1684 r. budowę twierdzy morskiej na oddalonej o 18 km na wschód małej wysepce, nazwanej od jego imienia Christiansø – do dziś będącej pod jurysdykcją duńskiego Ministerstwa Obrony.
Po zakończeniu wojen, Bornholm zaczął się znowu rozwijać gospodarczo.
W 1866, otworzono stałe linie żeglugowe z Kopenhagą i pobliskim Ystad w Szwecji (żegluga była utrzymywana codziennie, z wykorzystaniem statków parowych).
Przyczyniło się to do rozwoju turystyki na Bornholmie, zwłaszcza po uruchomieniu stałego połączenia promowego z Sassnitz na niemieckiej wyspie Rugia, a potem z Kołobrzegiem w Polsce.


II wojna światowa

10 kwietnia 1940 roku na wyspie wylądowali Niemcy, którzy w pobliżu Dueodde (na południu wyspy) zaczęli budować fortyfikacje ze stanowiskami dla 2 dużych dział artylerii nadbrzeżnej. Okupacja niemiecka nie była uciążliwa dla mieszkańców wyspy, nie odnotowano także poważniejszych aktów oporu przeciwko okupantom.
Rybacy bornholmscy wzięli natomiast udział w ewakuacji Żydów z Danii do neutralnej Szwecji, w czasie, gdy zawisła nad nimi groźba deportacji do obozów zagłady.
Wobec próby oporu wojsk hitlerowskich, Rosjanie zbombardowali 7 i 8 maja 1945 roku Rønne i Nexø, niszcząc ok. 800 domów. Wobec tych nalotów oraz obecności ok. 26 tys. uciekinierów z Niemiec i krajów nadbałtyckich, dowódca kilkusetosobowego garnizonu niemieckiego, Gerhard von Kamptz 9 maja 1945 roku skapitulował przed Armią Czerwoną, która w liczbie ok. 10 tys. żołnierzy okupowała wyspę do 5 kwietnia 1946 roku, kiedy to opuściła Bornholm praktycznie z dnia na dzień.
W Allinge znajduje się cmentarz z grobami 36 żołnierzy radzieckich zmarłych w tamtym okresie z powodu chorób. W 1946 roku Szwecja ofiarowała mieszkańcom Bornholmu 300 drewnianych domków (istniejących do dziś), w celu odbudowy zbombardowanych przez Rosjan miasteczek.

Bornholm dzisiaj

Po drugiej wojnie światowej Bornholm, jako część współczesnej Danii, skorzystał z pomocy budowlanej Amerykanów i skandynawskich sąsiadów. Zniszczenie ostatnich dni wojny zostało szybko usunięte.
Bornholm jest teraz prowincją Danii, na wyspie mieszka około 40 000 osób. Jako część państwa Europy Zachodniej Bornholm ma stosunkowo wysoki produkt narodowy brutto oraz dobry system emerytalny i społeczny.
Większość mieszkańców wyspy żyje obecnie z turystyki lub rolnictwa. Rybołówstwo straciło swoje historyczne znaczenie.
Oprócz wysokiej jakości kuchni zapoczątkowanej z myślą o regionalności i sezonowości, szczególny nacisk kładziony jest na odnawialne źródła energii i zasady zrównoważonego rozwoju.

Outdoor with VisitBornholm

Nasi Partnerzy

Ta strona używa ciasteczek, aby mogła działać lepiej. Akceptuję
Facebook
Instagram